صفحه اصلی دوره ام بی ای حرفه ای مشاوراندوره مینی ام بی ای مشاوران  | بسته  مدیریت مکاتبه ای  |    سایت جدید موسسه مشاوران  
 
  بانک مقالات مشاوران - همه چیز درباره مدیریت      
 
  برای مشاهده توضیحات لطفا کلیک فرمایید  
  برای مشاهده توضیحات لطفا کلیک فرمایید برای مشاهده توضیحات لطفا کلیک فرمایید  
 

 مدیریت ریسک

پگاه نصرالله

 

عدم اطمینان محیطی و شدت رقابت سازمانها ، مدیران انها را با چالشهای متعدد مواجه ساخته است. برای مدیریت  مؤثر این چالشها، رویکردهای نوین مدیریت و شایستگیهای خاص طرح و توصیه شده است. شناسایی و مدیریت ریسک یکی از رویکردهای جدیدی است که برای تقویت و ارتقای اثربخشی سازمانها مورد استفاده قرار می گیرد. پیچیدگی محیطی، شدت رقابت، رواج فناوری های نو و پیشرفته، توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، شیوه های نوین عرضه کالاها و خدمات، مسایل زیست محیطی و سَمت گیری سازمانها از داراییهای مشهود به نامشهود و… از عوامل عمده ای است که موجب شده است سازمانها و بنگاههای اقتصادی در دوران حیات خود با ریسک های بسیار متعدد و زیاد و حتی پیش بینی نشده مواجه شوند. به همین جهت به منظور کاهش ریسک و جبران زیانهای ناشی از آن امروزه در ادبیات علمی ، انواع مدیریت ریسک نظیر مدیریت ریسک بنگاه، مدیریت ریسک کسب و کار و مدیریت ریسک استراتژیک و … مطرح شده و هریک جایگاهی خاص دارند.

 

بدیهی است هر سازمان باتوجه به ماهیت کار خود، ریسک های گوناگونی را تجربه می کند و در شرایط متحول امروز، اساسا موفقیت هر بنگاه به تسلط آن بر ریسک ها و نوع مدیریتی است که بر انواع ریسک اعمال می کند.

 

تعریف ریسک

 

ریسک ، ناشی از احتمال وقوع بیش از یک نتیجه وعدم مشخص بودن نتیجه نهایی است. ریسک را میتوان تغییر پذیری یا بی ثباتی نتایج غیر منتظره تعریف نمود. ریسک را معمولا از طریق اندازه گیری انحراف معیار نتایج تاریخی محاسبه می نمایند. اگر چه تمامی کسب وکارها با ریسک همراه هستند ، نهادهای مالی به خاطر ماهیت فعالیت های خود با انواع خاصی از ریسک روبرو می باشند. هدف نهادهای مالی به حداکثر رساندن سود وارزش افزوده سهامداران از طریق فراهم آوردن خدمات مالی مختلف و مدیریت ریسک می باشد. ریسک یا خطر،  احتمال محقق نشدن پیش بینی های آینده تعبیر شده وعامل ایجاد انرا عامل ریسک نام نهاده اند.

 

ریسک به مفهوم امروزی به گونه ای که تقریبا حوزه وسیعی از عملیات مالی موسسات را پوشش دهد پدیده ای جدید ومربوط به دو دهه اخیر است. کارشناسان اعتقاد دارند شاید بتوان سقوط نظام “برتون وودز”  و انتقال نظام پولی جهان از برابری های ثابت به برابری های شناور در سال ۱۹۷۴ را نقطه عطفی در زمینه ورود ریسک به حوزه تجارت ومبادلات مالی خارجی کشورها تلقی کرد. دولتها تا قبل از این مقطع نقش بسیار موثری در حفظ ثبات مالی و جلوگیری از بروز تنشهای مالی ناشی از تغییر برابری های ارزی داشتند وحمایت انان از نظام ارزی وپرداختهای خارجی کشور خود عامل تثبیت کننده ای قوی ارزیابی می شد. لیکن از زمان حاکمیت نظام شناور ارزی در حوزه ارزهای معتبر ونیز با گسترش سریع تجارت ومالیه بین المللی  نظام پولی جهانی به عنوان منشا ریسک بزرگی در حوزه مبادلات مالی خارجی کشورها ظاهر شده است.

 

ریسک را به روشهای مختلف تقسیم بندی می نمایند . در یک تقسیم بندی  ریسک رابه دو دسته تجاری ومالی تقسیم بندی می نمایند. ریسک تجاری از ماهیت کسب وکار یک شرکت حاصل می شود.این ریسک تحت تاثیر عواملی است که بر روی بازار محصول اثر می گذارند. ریسک های مالی ناشی از زیان های محتمل در بازار های مالی هستند که به علت نوسانات در متغییر های مالی بوجود می آیند . این ریسک معمولا با میزان خطر ناشی از عدم تطابق بدهی ها وتعهدات با دارایی های جاری در ارتباط می باشد.

 

روش دیگر تقسیم بندی ، تقسیم بندی ریسک به سیستماتیک و غیر سیسماتیک  می باشد. در حالیکه ریسک سیستماتیک با کل بازار واقتصاد در ارتباط است ، ریسک غیر سیستماتیک با دارایی  های خاص وشرکت های خاص در ارتباط می باشد. در حالیکه ریسک غیر سیستماتیک مربوط یه یک دارایی خاص را می توان از طریق متنوع سازی کاهش داد ، ریسک سیستماتیک قابل تنوع سازی نمی باشد. انواع ریسک های سیستماتیک را  می توان از طریق تکنیک های انتقال وکاهش ریسک تقلیل داد.

 

ریسک ، دامی در انتظار پنج  گروه مالی :

 

اگرچه پدیده ریسک و روشهای مقابله با آن در یک چارچوب جامع مدیریت ریسک برای کلیه موسسات وسازمانها مطرح ومهم تلقی می شود  اما تجارب دودهه گذشته حکایت از آن دارد که مجموعه مقررات برای پنج گروه از موسسات از اهمیت حیاتی وبلافاصله برخوردار است. این پنج گروه از موسسات شامل بانکها وموسسات غیر بانکی بازار پول  – موسسات مالی بازار سرمایه- بورس اوراق بهادار- شرکتهای بیمه – صندوق های بازنشستگی وتامین اجتماعی و بالاخره نظام تسویه همزمان پرداخت مطالبات وبدهی ها است.

 

ساختار اساسی ارزیابی ریسک :

 

شناسایی مخاطرات

ارزیابی احتمال

ارزیابی شدت پیامد

تخمین ریسک

 

مدیریت ریسک

 

مدیریت ریسک فرآیندی است که هدف آن کاهش امکان آثار زیان آور یک فعالیت از طریق اقدام آگاهانه برای پیش بینی حوادث ناخواسته وبرنامه ریزی برای اجتناب از انها می باشد. مدیریت ریسک ضابطه ها وروشهایی را به دست داده است که اشخاص ، موسسه های اقتصادی ( صنعتی وتجاری ) وغیر انتفاعی ودولتها با استفاده از انها  می توانند وظیفه آینده نگری را در ارزیابی ، کنترل وتامین مالی خسارتها انجام دهند. بر این پایه مدیریت ریسک برخوردی نظام یافته با ریسک ها را سامان می دهد .بدین منظور همواره در کار پاسخ گفتن به دو پرسش اساسی درباره پیشامدهای احتمالی آینده است. نخستین پرسش اینکه ” چه خواهد شد ؟ ” ودومی اینکه ” چه باید کرد ؟ ” مدیریت ریسک به علاوه همواره در کار برنامه ریزی برای رویارویی با رویدادهای احتمالی آینده است. در اقتصادهای توسعه یافته اهمیت ونقش مدیریت ریسک در تحقق هدف های سازمانی به خوبی شناخته شده وبه درستی از دستاورد های آن بهره گرفته می شود. در حالی که در بیشتر کشورهای در حال توسعه این شناخت هنوز بدست نیامده است وبه رغم خسارت های چشمگیر که در نتیجه نبود سیستم های مدیریت ریسک بر اموال وداراییها ، امکانات ونیروی انسانی این جامعه وارد آمده است ، کوششهای درخور توجهی درجهت کمینه کردن خسارتها وزیانهای یادشده وتامین مالی مناسب برای جبران انها انجام نشده است ، واقعیتی که کم وبیش در مورد ایران نیز صادق است .اکنون موسسه های اقتصادی وتجاری در ایران از رشد به نسبتا بالایی برخوردارند وارزشها ی اقتصادی بسیاری در هریک از انها به صورتی روز افزون متمرکز می شود از دیدگاه مدیریت ریسک نیز ، همزمان با تمرکز ارزشهای اقتصادی ، خطرها واحتمال خسارتهای فاجعه آمیز در گرداگرد این فعالیت ها پا می گیرد . موسسه های صنعتی بزرگی که با اتکا به منابع مالی وسرمایه ای تامین شده از محل درآمدهای عمومی در ایران بر پا شده ونقش چشم گیری از داراییهای ملی را تشکیل می دهد در معرض ریسک های گوناگونی قرار دارد که حفاظت از انها وپیش بینی تامین مالی برای جایگزینی یا بازسازی سریع انها در صورت بروز خطر وخسارت مستلزم برنامه ریزی ها واقدام های گسترده ای  است ، برنامه ریزی ها واقدام هایی که از وظایف مدیران ومسئولیت انها به عنوان امین سهامداران و اموال عمومی به شمار می آید افزون بر این وابستگی شدید اقتصاد کشور ما به کشورهای صنعتی در زمینه مواد اولیه ، ابزار وماشین آلات ، فناوری وسایر نیازمندی ها  هشدار می دهد که خسارتها وضایعات وارد بر اموال وداراییها سبب خروج ارز واز دست رفتن بخشی از منابع محدود ارزی کشور خواهد شد. مدیریت ریسک زمانی معنا و مفهوم می یابد که شرایط با احتمال متحمل شدن زیان و عدم اطمینان مواجه شود. این نوع مدیریت شامل حوزه های گسترده ای است که مسایل مالی، عملیاتی، تجاری، استراتژیک و حوزه وسیعتری به نام حوادث خطرآفرین را دربرمی گیرد. درمجموع مدیریت ریسک فرایند سنجش یا ارزیابی ریسک و سپس طرح استراتژی‌هایی برای اداره ریسک است.

 

تاریخچه مدیریت ریسک

 

در سال ۱۹۷۵ در ایالات متحده ” جامعه مدیریت بیمه در آمریکا “  نام خود را به     جامعه مدیریت ریسک و بیمه “   تغییر داد ، با اذعان این مطالب که انتقال به مدیریت ریسک نخستین بار توسط گالافر ، سیندر ودنینبرگ در ۲۰ سال قبل در فیلادلفیا پیشنهاد شده بود. تا سال ۲۰۰۰ ،  جامعه مدیریت ریسک وبیمه (RIMS) ، دارای ۳۵۰۰ عضو شرکت ، ۷۵۰۰ عضو نماینده وسلسله گسترده ای از خدمات وبرنامه های آموزشی شد که متوجه مدیران ریسک وبیمه در شمال آمریکا بود .این انجمن با انجمن های مشابه در بسیاری از کشور های جهان از طریق ” فدراسیون بین المللی ریسک ومدیریت بیمه ” (IFRIMA    ارتباط داشت . در سال ۱۹۸۶ موسسه مدیریت ریسک در لندن شروع به کارکرد. چند سال بعد این موسسه با راهنمایی های دکتر گوردن دیکسون اقدام به طراحی و برگزاری یکسری آزمون های بین المللی کرد که منتهی به طرح ” مدیریت ریسک ” شد که نخستین برنامه آموزشی مداوم با نگاه به تمامی جنبه های مدیریت ریسک بود. در همان سال کنگره ایالات متحده طرح بازبینی قانون حفظ ریسک سال ۱۹۸۲ را تصویب کرد که اساسا کاربرد آن را از نظر هزینه بیمه وبحرانهای قابلیت دسترسی ، گسترده می کرد. تا سال ۱۹۹۹ ” گروههای حفظ ریسک ” که به طور موثر شرکت های خود بیمه گری بودند تحت یک وکالتنامه فدرال نزدیک به ۷۵۰ میلیون دلار حق بیمه دادند. در نوزدهم اکتبر ۱۹۸۷ معروف به دوشنبه سیاه ،بازار بورس ایالات متحده شکست . امواج شوک دهنده آن اتفاق بسیار کلی بود وهمه سرمایه گذاران را از مخاطرات ذاتی که در بازار وجود داشت آگاه کرد . در همان سال دکتر ورنون گروز که یک فیزیکدان ودانشجوی روش شناسی سیستم ها وعضو قبلی هیات امنیت حمل و نقل ملی بود ، کتاب ” مدیریت ریسک ، مانع زیان سیستماتیک برای مدیران ” را منتشر کرد .این کتاب ، کتابی است که به عنوان یکی از بهترین و شفاف ترین کتابهای اولیه در مورد مدیریت وارزیابی ریسک مطرح است.

 

مزایای مدیریت ریسک

 

Risk management is a process which provides assurance that:مدیریت ریسک فرآیندهایی را ایجاد می کند که اطمینان حاصل شود تا :

 

objectives are more likely to be achieved; ضریب احتمال دستیابی به اهداف بیشتر است ؛

damaging things will not happen or are less likely to happen; موارد مضر و مخرب اتفاق نمی افتند و یا کمتر رخ می دهند؛

beneficially things will be or are more likely to be achieved. احتمال سودآوری بیشتر خواهد بود.

این فرآیند اجتناب از ریسک نیست. هدف مدیریت ریسک از بین بردن خطر نیست ، بلکه عناصر مدیریت ریسک با استفاده از آموزه های علمی بدنبال حداکثر ساختن فرصت ها و حداقل نمودن عوارض جانبی هستند.

 

بایدIt is not a process for avoiding risk . Note: risk management is not the management of insurable risks. توجه داشت ، مدیریت ریسک ، مدیریت خطرات قابل بیمه شدن (Insurable risks) نیست ، بیمه یک ابزار بسیار مهم انتقال ریسک است اما اغلب ریسک ها با استفاده از ابزار های دیگر کنترل می شوند.

 

یک مدیریت ریسک خوب ، فراهم کننده سطح مناسبی از اطمینان نسبت به درستی فعالیت های کسب و کار  و اداری است. این اطمینان از سطح گروه کاری به مدیریت میانی ، از مدیریت میانی به مدیریت ارشد و در نهایت به کل سازمان تسری می یابد.

 

 

 

ریسک های پیش روی نهاد های مالی

 

از یک نظر ریسک های پیش روی نهاد های مالی به دودسته ریسک های مالی وغیر مالی تقسیم می شوند . ریسک های مالی را نیز میتوان به دودسته ریسک بازار وریسک اعتباری تقسیم نمود. ریسک های غیر مالی را نیز میتوان به ریسک عملیاتی ، ریسک مقررات وریسک قانونی تقسیم کرد.ماهیت برخی از ریسک های یاد شده در ادامه توضیح داده میشود.

 

انواع ریسک :

 

۱- ریسک اعتباری

 

۲- ریسک بازار

 

۳- ریسک عملیاتی

 

۴- ریسک قانونی

 

۵- ریسک کفایت سرمایه

 

۶- ریسک نرخ بازده

 

۷- ریسک نقدینگی

 

۸- ریسک پول یا نرخ ارز

 

 

ریسک بازار

 

ناشی از ابزار ها ودارایی های معامله شده در بازار های خاص می باشد. ریسک بازار می تواند ناشی از عوامل خرد و کلان باشد. ریسک سیستماتیک بازار از حرکت کلی در قیمت ها وسیاست های اقتصادی بوجود می آید. ریسک غیر سیستماتیک بازار ناشی از تغییرات در قیمت دارایی یا ابزار خاص به دلیل وقوع رخدادی خاص مرتبط با آن دارایی یا ابزار است . تغییرات قیمت ها در بازار های مختلف منشا ایجاد ریسک های مختلف بازار است . از این رو ریسک بازار را به ریسک قیمت سهام ، ریسک نرخ بهره ، ریسک نرخ ارز و ریسک قیمت کالا تقسیم می نمایند. در نتیجه امکان وقوع ریسک بازار در فعالیت های بانکی وتجاری بانک ها وجود دارد. در حالیکه تمامی ریسک های مذکور دارای اهمیت می باشند. ریسک نرخ بهره مهمترین ریسکی است که دغدغه اصلی بانک ها می باشد. ریسک بازار یکی از مهمترین ریسک‌هایی است که شرکت‌های سرمایه‌گذاری، بانک‌ها و بیمه‌ها با آن روبرو می‌شوند. این ریسک بر پرتفوی موجود تاثیر گذاشته و باعث ایجاد تغییرات در ارزش بازاری پرتفوی می‌شود. مدیریت ریسک بازار وظیفه اصلی مدیر پرتفوی است. روش‌های گوناگونی برای مدیریت ریسک بازار وجود دارد. در این روش‌ها در افق‌های زمانی بلند‌مدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت به سنجش و مدیریت ریسک بازار پرداخته می‌شود.

 

ریسک نرخ بهره

 

عبارتست از میزان تاثیرپذیری شرایط مالی بانک از تغییرات در نرخ بهره . ریسک نرخ بهره از عوامل متعددی نشات می گیرد. ریسک قیمت گذاری مجدد به دلیل تفاوت زمانی بین سررسید وقیمت گذاری مجدد دارایی ها ، بدهی ها وعناصر خارج از ترازنامه بوجود می آید. حتی با وجود ویژگی های مشابه قیمت گذاری مجدد ، ریسک مبنایی به دلیل عدم تطابق موثر نرخ دارایی ها وبدهی ها بوجود خواهد آمد. ریسک منحنی بازده عبارتست از نااطمینانی نسبت به درآمد به دلیل تغییرات در منحنی بازده . در نهایت اینکه ابزارهای مالی با اختیار خرید یا فروش،   ریسک های دیگری  را به وجود می آورند.

 

ریسک اعتباری

 

عبارتست از خطر اینکه قرارداد در اجرای به موقع وکامل تعهدات خود مطابق با موارد توافق شده در قرارداد ناموفق باشد. امکان وجود این خطر در فعالیت های متداول بانکی ویا فعالیت های تجاری بانک ها وجود دارد. در فعالیت های متداول بانکی ، ریسک اعتباری وام ها به دلیل عدم اجرای کامل تعهدات وام گیرنده در مدت زمان تعیین شده بوجود می آید .این ریسک با کیفیت دارایی ها واحتمال نکول انها ارتباط دارد. به دلیل وقوع این ریسک  ، نااطمینانی نسبت به درآمد خالص وارزش بازاری دارایی ناشی از عدم پرداخت یا پرداخت معوق اصل وبهره وام وجود دارد.

 

به صورت مشابه ، ریسک اعتباری فعالیت های تجاری نیز به دلیل ناتوانی یا عدم تمایل وام گیرنده در انجام تعهدات خود در قراردادهای تجاری بوجود می آید .در صورتی که یک طرف قرارداد نسبت به پرداخت پول یا تحویل دارایی قبل از دریافت دارایی یا وجه نقد خود اقدام نماید ، خود را در معرض ریسک تسویه قرارداده وامکان وقوع زیان احتمالی وجود دارد. در نهاد های مالی ریسک تسویه به صورت خاص در معاملات ارز خارجی روی می دهد. بخشی از ریسک اعتباری  قابلیت متنوع شدن را دارد اما امکان حذف کامل آن وجود ندارد.

 

ریسک نقدشوندگی

 

به دلیل ناکافی بودن نقدینگی بانک ها برای انجام امور عملیاتی روزمره بوجود  می آید که در نتیجه  ، توانایی بانک ها را در انجام تعهداتشان در موعد مقرر کاهش می دهد. ریسک نقدشوندگی میتواند ناشی از مشکلات در جذب وجوه نقد با هزینه مناسب از طریق قرض ( ریسک نقدشوندگی تامین مالی ) ویا فروش مناسب دارایی ها ( ریسک نقدشونگی  دارایی ) بوجود آید . یک جنبه از مدیریت دارایی –بدهی در فعالیت بانکداری کاهش ریسک نقدشوندگی می باشد. در حالیکه ریسک تامین از طریق ایجاد برنامه مناسب برای وجوه نقد وجستجو منابع جدیدتر تامین مالی قابل کنترل می باشد. از سوی دیگر امکان کاهش ریسک نقدشونگی دارایی ها از طریق متنوع سازی انها وایجاد محدودیت برروی دارایی های خاص با قابلیت نقدشوندگی کم می باشد.

 

ریسک عملیاتی

 

مفهومی با تعریف یکسان برای تمامی کسب و کارها نمی باشد ولی می تواند ناشی از اشتباهات تکنیکی ، انسانی ویا تصادفات باشد. این ریسک زیان مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجه عملکرد نامناسب یا نقس در فرآیند داخلی ، نیروی انسانی ، فناوری ویا ناشی از رویداد های خارجی است. در حالیکه ریسک نیروی انسانی در نتیجه عدم صلاحدید یا خطای انسانی است ، احتمالا ریسک فناوری ناشی از سیستم های ارتباط از راه دور ونقص در برنامه می باشد. ریسک فرآیند نیز به دلایل متعددی از جمله اشتباهات در خصوصیات مدل ، انجام مبادلات ناصحیح ومحدودیت های متعدد در کنترل عملیات ، بوقوع می پیوندد. به دلیل مشکلات باالقوه در مراحل مختلف عملیات ، ثبت وقایع ، نقص سیستم ، تطابق با مقررات وغیره ، این امکان را باید در نظر گرفت که هزینه های عملیاتی از انچه که مد نظر است فزونی یافته وبردرآمد خالص اثر عکس گذارد.

 

 

ریسک های قانونی

 

به غیر قابل اجرا بودن قراردادهای مالی برمیگردند. این ریسک ها به موقعیت ، وضع قانون ومقرراتی تاثیر گذار برنحوه اجرای قراردادها ومعاملات مربوط می باشد. ماهیت این ریسک می تواند خارجی ( مثل قوانینی که بروی نوعی خاصی از فعالیت های کسب وکار اثر گذارند ) و یا داخلی و مربوط به مدیریت وکارکنان بانک باشد. ( مثل کلاهبرداری ، تخلف از قانون ومقررات وغیره ) ریسک های قانونی می توانند به عنوان بخشی از ریسک عملیات در نظر گرفته شوند . ریسک مقررات از تغییرات در چاچوب قانونی کشور ها حاصل میشود.

 

خدمات ارائه شده در این گروه شامل موارد زیر هستند :

 

۱٫ معاملات ارزی آینده ( معاملات آتی ) . معاملات آتی ، معاملات ارزی آینده هستند که برای تحقق بخشیدن به حذف بهره و ریسک اعمال می شود. مبلغ ونرخ ارز وسررسید معاملات که امروز تعیین شده است می تواند در آینده انجام پذیرد. معاملات آتی در خرید وفروش ، میتواند با ارز خارجی برابر لیره یا هر دو ارز متفاوت دیگر صورت گیرد. زمانی که نرخ های آتی تعیین می شوند ، تفاوت های نرخ بهره بین ارزهای خارجی و معاملات آتی به نرخ های معامله شده دربازار نقدی اضافه می شود. تبدیل ارز در معاملات آتی در سررسید تحقق شده و انکار معاملات قبلی در سررسید امکان ندارد.

 

۲٫ معاملات ارز  . معاملات یکسانی هستند که در بازار های ارزی نقدی بین الملل به منظور معاملات ارزی اجرا می شود.

 

۳٫ محصولات فرعی دیگر . قراردادهای آینده واختیار معامله ومعاملات پایاپای برای اهداف مدیریت ریسک نیز امکان پذیر است .

 

انواع مختلف ریسک

 

اصطلاح ریسک بصورت گسترده ای مورد استفاده قرار می‌گیرد، ولی مخاطبان مختلف اغلب تعبیرهای مختلفی ازآن دارند  برای مثال، شیوه ارتباط ریسک با فرصت به شرایط تلقی ریسک بستگی دارد. بعضی اوقات، یک وضعیت هم فرصت سودآوری و هم امکان بالقوه زیان را فراهم می سازد. ولی در موارد دیگر، فرصت سودآوری وجود ندارد، تنها امکان بالقوه زیان موجود است.

 

بنابراین ریسک می تواند دارای دو نوع تقسیم فرعی دیگر باشد

 

ریسک سوداگرانه

ریسک خطرناک

در ریسک سودا گرانه، شما می توانید یک سودآوری تحقق یافته یا بهبودی در روال شرایط نسبت به وضع موجودتان داشته باشید. و به‌طور همزمان نیز امکان بالقوه ای برای تجربه  یک زیان یا بدتر شدن شرایط نسبت به وضع موجود را داشته باشید. شرط بندی یک مثال از انجام یک ریسک سوداگرانه است. وقتی شما یک شرط بندی انجام می دهید، می‌بایست احتمال به‌دست آوردن پول بیشتر در مقابل انتظار از دست دادن میزان شرط بندی تان، مورد ارزیابی قرار دهید. در این مثال، هدف کلی افزایش ثروتتان است، و تمایل شما به سرمایه گذاری در ریسک، به منظور فراهم‌ساختن یک فرصت سودآورانه است.در مقابل، ریسک خطرناک فقط یک امکان بالقوه زیان به همراه دارد و هیچ فرصتی برای بهبود روال شرایط فراهم نمی سازد. برای مثال، به‌چگونگی در نظر گرفتن امنیت، به‌عنوان یک ریسک خطرناک توجه کنند. فرض کنید که شما نگران محافظت از اشیاء با ارزشی باشید که در خانه نگهداری می شوند. هدف اصلی شما در این مثال، اطمینان از عدم دستبرد به اشیاء موجود در منزل شما بدون اطلاع و اجازه از جانب شماست. بعد از بررسی میزان کیفیت امنیت اشیاء، امکان دارد که شما تصمیم به نصب یک سیستم امنیتی در منزلتان به‌منظور جلوگیری از ورود دزد و سرقت اشیاء بگیرید. توجه کنید که هدف در این مثال، طبق تعریف، تنها تمرکز ریسک بر روی محدوده امکان بالقوه زیان است. در اکثر شرایط مناسب، شما تنها انچه را که هم اکنون مالک آن هستید، محافظت می کنید. و هیچ امکان بالقوه‌ای برای سودآوری وجود ندارد.

 

در این مثال، شما تمایل به کسب آرامش خاطر به‌واسطه جلوگیری از عواقب ناخوشایند ورود به منزلتان دارید. هدف شما به‌عنوان احساس امنیت بیشتر، تعیین کننده شرایطی است که ریسک منظور می شود. بعد از تجزیه و تحلیل شرایط، شما ممکن است تصمیم به نصب یک سیستم امنیتی در منزلتان به‌منظور ایجاد موانع برای سارقان بگیرید. ممکن است اینگونه استدلال کنید که افزایش امنیت احتمالاً برای شما احساس امنیت بیشتری به ارمغان خواهد آورد و متعاقباً باعث کسب آرامش خاطرمی‌شود که شما به‌دنبال آن هستید. در این مثال، شما تمایل به سرمایه گذاری مالی در یک سیستم امنیتی به منظور فراهم آوردن یک فرصت احساس امنیت بیشتر برای خود دارید. ریسک امنیتی در این مثال، سوداگرانه است زیرا در این مورد میزان تحمل برای ریسک (به‌عنوان مثال، مقدار پولی که شما تمایل دارید در یک سیستم امنیتی سرمایه گذاری کنید) با میزان علاقه شما برای تحقق یک فرصت به‌عنوان مثال، کسب آرامش خاطر در توازن است.

 

عناصر اصلی ریسک

 

تمامی اشکال ریسک، چه انها به‌عنوان ریسک سوداگرانه طبقه بندی شده باشند، چه به‌عنوان ریسک خطرناک، شامل عناصر مشترکی هستند که شامل چهار عنصر ذیل است

 

۱- محتوا

 

۲- فعالیت

 

۳- شرایط

 

۴-  پیامدها

 

محتوا یعنی زمینه، وضعیت، یا محیطی که ریسک در آن منظور شده و مشخص کننده فعالیتها و شرایط مرتبط با آن وضعیت است. به‌عبارت دیگر، محتوا نمایی از تمامی پیامدهای سنجیده شده فراهم می‌سازد.

 

عنصر فعالیت یعنی عمل یا اتفاقی که باعث ریسک می شود. فعالیت، عنصر فعال ریسک است و می بایست با یک یا چندین شرط ویژه برای ظهور ریسک ترکیب شود. تمامی اشکال ریسک با یک فعالیت به‌وجود می آیند؛ بدون فعالیت، امکان ریسک وجود ندارد.

 

شرایط  تشکیل دهنده عنصر منفعل ریسک است. این شرایط تعیین کننده وضعیت جاری یا یک مجموعه از اوضاع و احوال است که می‌تواند به ریسک منجر شود. شرایط، وقتی با یک فعالیت آغازگر خاص ترکیب می شود، می تواند یک مجموعه از پیامدها یا خروجی ها را تولید کند.

 

پیامدها، به‌عنوان آخرین عنصر ریسک، نتایج یا اثرات بالقوه یک فعالیت در ترکیب با یک شرط یا شرایط خاص است.

 

پارادایم مدیریت ریسک

 

پارادایم یا الگوی مدیریت ریسک مجموعه ای از وظایف که به‌صورت یک سری فعالیتهای پیوسته در سرتاسر چرخه عمر یک مأموریت می باشند و عبارتنداز:

 

شناسایی ریسک ها

تحلیل

برنامه ریزی

پیگیری

کنترل

وظایف پیوسته در مدیریت ریسک: وظایف پیوسته مدیریت ریسک در قسمت پایین معرفی گردیده اند. هر ریسکی به‌طور طبیعی این وظایف را به‌طور متوالی طی می‌کند، ولی فعالیتها به‌صورت پیوسته، همزمان (مثلاً ریسک‌هایی پیگیری می شوند در حالی‌که به موازاتش ریسک‌های جدیدی شناسایی و تحلیل می شوند)، و تکراری (مثلاً برنامه کاهنده ای برای یک ریسک ممکن است برای ریسک دیگری مفید باشد) در سرتا سر چرخه حیات یک مأموریت اتفاق می افتند.

 

شناسایی: جستجو و مکان یابی ریسک‌ها، قبل از مشکل ساز شدن انها.

 

تحلیل: تبدیل داده های ریسک به اطلاعات تصمیم گیری. ارزیابی میزان اثر، احتمال وقوع ومحدوده زمانی ریسک‌ها و طبقه بندی و اولویت بندی ریسک‌ها.

 

برنامه ریزی: ترجمه اطلاعات ریسک به تصمیم ها و فعالیتها (هم حال و هم آینده) و به‌کارگیری آن فعالیتها.

 

پیگیری: بررسی شاخصهای ریسک و فعالیتهای کاهنده.

 

کنترل: اصلاح انحرافات نسبت به برنامه های کاهنده ریسک.

 

ارتباطات: اطلاعات و بازخورهای بیرونی و درونی از فعالیتهای ریسک، ریسک‌های موجود و ریسک‌های پدید آمده فراهم می‌سازد.

 

استراتژی‌های مدیریت ریسک

 

وقتی که ریسک‌ها شناسایی و ارزیابی شدند، تمامی تکنیک‌های اداره  ریسک در یک یا چند طبقه از چهار طبقه اصلی قرار می گیرند:

 

انتقال

اجتناب

کاهش(یا تسکین)

پذیرش (یا نگهداری)

استفاده مطلوب از این استراتژی‌ها شاید امکان پذیر نباشد. بعضی از انها ممکن است مستلزم بده بستانهایی باشد که برای فرد یا سازمانی که در زمینه مدیریت ریسک تصمیم گیری می کند، قابل قبول نباشد.

 

اجتناب از ریسک

 

استراتژی اجتناب، یعنی انجام ندادن فعالیتی که باعث ریسک می‌شود. به‌عنوان مثال ممکن است که یک دارایی خریداری نگردد یا ورود به یک کسب و کار مورد چشم پوشی قرار گیرد، تا از مشکلات و دردسرهای انها اجتناب شود. مثال دیگر در این زمینه، پرواز نکردن هواپیماست، تا از ریسک سرقت آن اجتناب شود. استراتژی اجتناب به‌نظر می رسد راه حلی برای تمامی ریسکهاست، ولی اجتناب از ریسک همچنین به معنی زیاندهی در مورد سودآوریهای بالقوه ای است که امکان دارد به‌واسطه پذیرش آن ریسک حاصل شود.

 

کاهش ریسک

 

استراتژی کاهش، یعنی به‌کارگیری شیوه هایی که باعث کاهش شدت زیان می شود. به‌عنوان مثال می توان به کپسول های آتش نشانی که برای فرونشاندن آتش طراحی گردیده اند، اشاره کرد که ریسک زیان ناشی از آتش را کاهش می دهد. این شیوه ممکن است باعث زیانهای بیشتری بواسطه خسارات ناشی از آب شود و در نتیجه امکان دارد که مناسب نباشد. سیستم هالوژنی جلوگیری کننده از آتش ممکن است آن ریسک را کاهش دهد، ولی هزینه آن امکان دارد، به‌عنوان یک عامل بازدارنده از انتخاب آن استراتژی جلوگیری کند.

 

پذیرش ریسک

 

استراتژی پذیرش، یعنی قبول زیان وقتی که آن رخ می دهد. در واقع خود-تضمینی یا تضمین شخصی در این طبقه جای می گیرد. پذیرش ریسک یک استراتژی قابل قبول برای ریسک‌های کوچک است که هزینه حفاظت در مقابل ریسک ممکن است از نظر زمانی بیشتر از کلیه زیانهای حاصله باشد. کلیه ریسک‌هایی که قابل اجتناب و انتقال نیستند، ضرورتاً قابل پذیرش هستند. اینها شامل ریسک‌هایی می شود که خیلی بزرگ هستند که یا محافظت در مقابل آن امکان پذیر نیست یا پرداخت هزینه بیمه آن شاید عملی نباشد. در این زمینه، جنگ به‌خاطر ویژگیهایش و عدم وجود تضمین نسبت به ریسک‌هایش، مثالی مناسبی است. همچنین هر مقداری از زیاندهی بالقوه علاوه بر مقدار تضمین شده، ریسک پذیرفته شده محسوب می شود.

 

انتقال ریسک

 

استراتژی انتقال، یعنی موجب شدن اینکه بخش دیگری ریسک را قبول کند، معمولاً بوسیله بستن قرارداد یا انجام اقدامات احتیاطی. بیمه کردن، یک نوع از استراتژی های انتقال ریسک با استفاده از بستن قرار داد است. در موارد دیگر این امر بواسطه قراردادهای کلامی انجام می گیرد که ریسک را به بخشهای دیگر بدون پرداختی بابت حق بیمه، انتقال می دهد. معمولاً بار مسئولیت در میان سازندگان ساختمان یا دیگر سازندگان بدین صورت انتقال می یابد. از سوی دیگر، استفاده از وضعیتهای تعدیل کننده در سرمایه‌گذاریهای مالی، یک نمونه از چگونگی انجام اقدامات احتیاطی توسط شرکتها، به منظور اداره ریسک از نظر مالی است.

 

 

 

 

عضویت رایگان در خبرنامه

 
  با عضویت درخبرنامه مـدیران و ورود پست الکترونیــک خـود از مزایــای دریافـت لینــک دانلود رایگان فیلم کلاسها، همایـش ها ،لینک دانلود کتب مدیریتی و شرکت با تخفیف در کلاسـها و سمینارهای کوتاه مدت  بهره مند شوید  
 

نام و نام خانوادگی
پست الکترونیک

 
 
 
  برگشت    

 

 
 
 
 

 

      MBA یکساله MBA حرفه ای ONE YEAR MBA - 1 YEAR MBA دوره MBA کلاس MBA سمینار MBA کنفرانس MBA